Praca socjalna może realizowana w formie pomocy doraźnej lub jako długofalowe działanie skierowane na wspieranie rozwoju jednostek, grup i całych społeczności. Za najważniejsze formy pracy socjalnej uważa się ratownictwo (działalność doraźna, będąca natychmiastową reakcją na zaistniałą sytuację), opiekę (działalność zindiwidualizowana, obejmująca sytuacje życiowe jak choroby, zdarzenia losowe), pomoc (wsparcie np. w domach małego dziecka). Również kompensacja (wyrównywanie braków utrudniających prawidłowy rozwój i funkcjonowanie osoby) stanowi specyficzną formę pracy socjalnej. Koncepcja help to self-help (pomoc dla samopomocy) stanowi dodatkową formę pomocy. Skupia się na pobudzaniu własnej aktywności jednostki i rodziny, nie uzależniając się od instytucji pomocy. W koncepcji help to self-help jednostka i rodzina samodzielnie stara się rozwiązać trudną sytuację życiową, w której się znalazła. Praca socjalna ma ograniczyć się do pomocy, w której osoba potrzebująca odzyskała poczucie własnej wartości, dzięki czemu będzie w stanie zrealizować wyznaczone przez siebie cele.