Teoria pracy socjalnej jest synonimem nauki o pracy socjalnej. Należy ona do społecznych nauk praktycznych. Gromadzi i porządkuje wiedzę w celu znalezienia sposobów praktycznego zastosowania poznanych praw nauki i opracowywania racjonalnych planów przekształcenia rzeczywistości. Praca socjalna jest interdyscyplinarną dziedziną wiedzy. Jest współzależna względem innych nauk. Teoria pracy socjalnej zawiera definicje, twierdzenia o różnych poziomach ogólności, zdania opisowe, sądy o charakterze aksjologicznym, wskazania praktyczne. Helena Radlińska wyróżnia w pedagogice społecznej (do niej zaliczana jest teoria pracy socjalnej) trzy działy: teorię pracy społecznej, teorię oświaty dorosłych oraz historię pracy społecznej i oświatowej. W niemieckiej pedagogice społecznej, naukę o pracy socjalnej traktuje się odmiennie niżeli pedagogikę społeczną. Ukształtował się tam bowiem system kształcenia odrębnie przygotowujący do zagań pedagogicznych i do pracy socjalnej. W Stanach Zjednoczonych z kolei, teoria pracy socjalnej znalazła swoje miejsce w trzech podstawowych metodach pracy socjalnej. Metody, które zostały tam wypracowane to: prowadzenie indywidualnego przypadku, metoda grupowa oraz organizowanie społeczności lokalnej.