Założenia i zasady praktyczne dotyczą przbiegu i uczestników procesu pracy socjalnej. Zarówno pojedyncza osoba oraz środowisko społeczne sąprzedmiotem oddziaływania społecznego. Praca socjalna zostaje podejmowana z osobami w różnym wieku (niezależnie od płci, koloru skóry czy orientacji seksualnej), a każda faza życia charakteryzuje się specyficznymi ograniczeniami i możliwościami. W podopiecznym należy wydobyć i uruchomić siły społeczne. Należy ich szukać w emocjonalnych, fizycznych oraz intelektualnych możliwościach oraz praktycznych umiejętnościach podopiecznego. Założenia pracy socjalnej wynikają również z poszukiwania wzmacniających podopiecznego więzi społecznych, zapoznanie go z autorytetami grupowymi, kulturą środowiskową, normami grupowymi. Od pracownika socjalnego w tej kwesti wymaga się trzech cech: kompetencji zawodowej, doświadczenia życiowego i autentycznego zainteresowanie drugim człowiekiem. Każda interwencja socjalna nie powinna powielać schematów. Tylko twórcze myślenie pracownika socjalnego może doprowadzić do rozwiązania problemu. W pracy socjalnej należy łączyć działania profesjonalistów i nieprofesjonalistó, pracowników etatowych i wolontariuszy.